Poliklinik kapımdan giren genç kadınların çoğunda benzer bir endişe görüyorum:
“Doktor hanım, yumurtalıklarımda kist varmış, çocuğum olmayacak mı?”
Öncelikle derin bir nefes alın. Polikistik Over Sendromu (PKOS), adının yarattığı korkunun aksine, yumurtalıklarınızda ameliyat gerektiren “kistler” olduğu anlamına gelmez. Bu, doğurganlık çağındaki kadınlarda çok sık rastladığımız hormonel ve metabolik bir durumdur.
Gelin, bu karmaşık görünen sendromu en yalın haliyle konuşalım.
Nedir Bu “Polikistik” Görünüm?
Normalde her ay bir yumurtanın büyüyüp çatlaması gerekirken, PKOS’lu kadınlarda yumurtalıklar biraz “tembel” davranabilir. Ultrason ekranında gördüğümüz o minik siyah noktalar aslında kist değil, büyüyememiş ve çatlayamamış yumurta kesecikleridir. Yumurtalıklarınızda inci kolye gibi dizilen bu kesecikler, bize sadece yumurtlama düzeninin aksadığını gösterir.
Vücudunuz Size Hangi Sinyalleri Veriyor?
PKOS, her kadında farklı bir tablo çizebilir ancak en sık şu şikayetlerle karşılaşıyoruz:
PKOS Belirtileri
- Adet Düzensizliği: Uzun aralıklarla adet olma (35 günden seyrek) veya aylarca adet görememe.
- İnatçı Sivilce ve Yağlanma: Özellikle çene ve sırt bölgesinde.
- Tüylenme Artışı: Erkek tipi hormonların (androjenlerin) hafif yükselmesi nedeniyle yüzde veya vücutta istenmeyen tüyler.
- Kilo Alma: Özellikle göbek çevresinde yağlanma ve kilo vermede zorluk.
Tedavinin Anahtarı: Yaşam Tarzı
Hastalara hep söylediğim bir cümle vardır:
“PKOS’un en iyi ilacı eczanede değil, mutfağınızda ve spor ayakkabılarınızdadır.”
PKOS’un temelinde genellikle İnsülin Direnci yatar. Vücudunuz şekeri doğru kullanamadığı için yumurtlama fonksiyonları baskılanır. Bu yüzden tedavide önceliğimiz her zaman yaşam tarzı değişikliğidir:
PKOS ve Yaşam Tarzı Değişiklikleri
- Kilo Kontrolü: Mevcut kilonuzun %5-10’unu vermek bile adetlerinizi kendiliğinden düzeltebilir ve yumurtlamayı başlatabilir.
- Beslenme: Paketli gıdalardan, basit şekerden uzak, Akdeniz tipi beslenme.
- Hareket: Düzenli egzersiz, insülin direncini kırmanın en etkili yoludur.
İlaç Tedavisi Gerekli mi?
Yaşam tarzı değişikliklerini desteklemek veya şikayetleri baskılamak için duruma göre medikal destek verebiliyoruz:
- Adetleri düzenlemek ve tüylenmeyi azaltmak için doğum kontrol hapları,
- İnsülin direncini kırmak için şeker metabolizmasını düzenleyen ilaçlar,
- Eğer bebek isteği varsa, yumurta büyütücü basit tedaviler.
En Merak Edilen Soru: “Çocuğum Olur mu?”
Cevabım net: Evet, olur.
PKOS’lu olmak kısır olduğunuz anlamına gelmez, sadece hamile kalmak için biraz daha planlı hareket etmemiz gerektiği anlamına gelir. Çoğu hastamız, sadece kilo vererek bile kendiliğinden gebe kalabilmektedir. Gerektiğinde uyguladığımız yumurta takibi tedavileriyle başarı oranlarımız oldukça yüksektir.
Takibini Neden Önemsiyoruz?
PKOS sadece adet düzensizliği değildir; uzun vadede kalp sağlığınızı ve şeker metabolizmanızı etkileyebilecek bir durumdur. Bu yüzden sadece şikayetiniz olduğunda değil, yıllık kontrollerle genel sağlığınızı (şeker, kolesterol, tansiyon) takip etmemiz gerekir.
Son Söz
Unutmayın: PKOS sizin suçunuz değil, genetik ve çevresel faktörlerin bir sonucudur. Ancak dizginleri elinize almak sizin elinizde. Biz hekimler olarak bu yolculukta her zaman yanınızdayız.
